Sokolski dom, danas Dom borilačkih sportova u Zrenjaninu, spomenik je kulture od velikog značaja.

SOKOLSKI DOM

Objekat na Kapetaniji izgrađen je davne 1924. godine, a njegov projektant je bio čuveni arhitekta Dragiša Brašovan. Sokolski dom je izgrađen u stilu akademizma, odnosno neoklasicizma, a prvi vlasnici bili su Sokolsko društvo i Grad Veliki Bečkerek. 

sokolski dom zrenjanin 003
SOKOLSKI DOM- DOM BORILAČKIH SPORTOVA
sokolski dom zrenjanin 006а
SOKOLSKI DOM- DOM BORILAČKIH SPORTOVA

-Jedno od prvih Brašovanovih izvedenih dela, odmah po povratku u Srbiju, a nakon studija u Budimpešti i rada u jednom od najpoznatijih ondašnjih arhitektonskih ateljea, jeste zrenjaninski Sokolski dom. Projekat je urađen 1924. godine, odmah pošto je na poziv Uroša Predića uradio projekat orlovatske pravoslavne crkve – objašnjava istoričarka umetnosti Vesna Karavida, iz Zavoda za zaštitu spomenika kulture Zrenjanin.

Bečkerečki Sokolski dom je u srpskoj istoriografiji vrednovan na najrazličitije načine. Mišljenja su išla od ocene da je u pitanju „jedan napadni akademski monument projektovan za duhovne potrebe malograđanske sredine“ do vrednosne ocene da je reč objektu koji se na gotovo genijalan način likovnim jezikom arhitekture suprotstavlja vladajućoj političkoj euforiji u novonastaloj državi.

sokolski dom zrenjanin 001а
SOKOLSKI DOM- DOM BORILAČKIH SPORTOVA
sokolski dom zrenjanin 007
SOKOLSKI DOM- DOM BORILAČKIH SPORTOVA
sokolski dom zrenjanin 007а
SOKOLSKI DOM- DOM BORILAČKIH SPORTOVA

U čemu se u pogledu zrenjaninske sokolane ogledala genijalnost arhitekte?

-Već na prvi pogled, zapaža se zapanjujuća razlika između ovog i brojnih drugih sokolskih domova koji su u to vreme građeni po Vojvodini. Oficijelna kulturna politika između dva rata, između ostalog i kroz ideju sokolstva, pokušava da konstruiše novi tip jugoslovenske kulture. Brašovan se očigledno ne slaže sa veličanjem takve vrste. Njegov Sokolski dom jedini ne priziva „nacionalni duh“ kroz arhitektonsku naraciju folklorizma i konstruisanog srednjovekovlja – ističe Karavida.

Umesto toga, on kroz arhitektonski jezik iskazuje univerzalne vrednosti i nepromenjene kvalitete.

-Ukratko, umesto tada opšteprihvaćene krilatice „najbolje u slovenstvu“, Brašovan je reinterpretirao u „najbolje u čovečanstrvu“. Postigao je to vezujući se, u oblikovnom pogledu, za nasleđe klasične grčke i rimske arhitekture. Ona je, uostalom, i bila okosnica njegovog akademskog obrazovanja – zaključuje Vesna Karavida.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *